Stotteren bij kinderen: wat kun je doen?

Veel kinderen herhalen weleens een woord of zoeken naar de juiste woorden. Soms is dat onderdeel van de normale taalontwikkeling. Bij stotteren verloopt spreken vaker moeizaam: een kind herhaalt klanken of woorden, verlengt klanken of komt tijdelijk niet uit zijn woorden. Dat kan onzekerheid geven, maar stotteren zegt niets over de intelligentie of mogelijkheden van een kind.

Hoe herken je stotteren?

Stotteren kan er bij ieder kind anders uitzien en kan per dag of situatie verschillen. Mogelijke kenmerken zijn:

• klanken of lettergrepen herhalen, zoals “b-b-bal”;
• woorden of korte zinnen herhalen;
• een klank langer aanhouden, zoals “ssssok”;
• stilvallen of zichtbaar moeite doen om een woord uit te spreken;
• spanning of bewegingen in het gezicht of lichaam tijdens het spreken;
• woorden vermijden of minder graag praten.

Stotteren kan sterker worden wanneer een kind moe, enthousiast of gespannen is, of wanneer het snel iets wil vertellen. Dit betekent niet dat die situaties de oorzaak zijn.

Waardoor stottert een kind?

Stotteren ontstaat meestal in de periode waarin kinderen hun taal snel ontwikkelen, vaak tussen de twee en vijf jaar. De precieze oorzaak is niet volledig bekend. Erfelijke aanleg en verschillen in de manier waarop spreken en taal in de hersenen worden verwerkt, kunnen een rol spelen. Stotteren ontstaat niet doordat een ouder iets verkeerd zegt of doordat een kind zenuwachtig is. Spanning kan het stotteren soms wel duidelijker maken.

Wanneer is het verstandig om hulp te vragen?

Bij veel kinderen neemt het stotteren na verloop van tijd vanzelf af. Toch is het verstandig advies te vragen aan een logopedist, zeker als het stotteren langer aanhoudt, toeneemt of het kind er last van krijgt. Neem ook contact op als je kind veel spanning laat zien bij het praten, woorden vermijdt, gefrustreerd raakt of als stotteren in de familie voorkomt.

Je hoeft niet eerst af te wachten tot het stotteren ernstig wordt. Een logopedist kan het spreken en de ontwikkeling beoordelen, uitleg geven en met je bespreken of begeleiding nodig is. Een vroege beoordeling kan duidelijkheid geven, ook wanneer behandeling op dat moment niet nodig blijkt.

Hoe kun je je kind thuis ondersteunen?

• Luister rustig en geef je kind de tijd om de zin af te maken.
• Houd oogcontact en reageer op wat je kind vertelt, niet op hoe het praat.
• Vermijd opmerkingen als “praat rustig”, “haal adem” of “denk eerst na”. Die kunnen extra druk geven.
• Praat zelf ontspannen en neem korte pauzes, zonder je kind te vragen jou na te doen.
• Maak momenten om samen te praten, bijvoorbeeld tijdens een rustige activiteit.
• Bespreek stotteren open en zonder oordeel als je kind er zelf over begint.

Elk kind is anders. Wat helpt, hangt af van de leeftijd, de manier waarop het stotteren zich uit en hoe je kind het ervaart. Een logopedist met ervaring in stotteren kan samen met het kind en de ouders passende begeleiding bespreken. Zo krijgt je kind steun bij het communiceren en blijft er ruimte om met plezier te vertellen.

 

Stotteren bij kinderen: 8 tips om je kind te ondersteunen

1. Luister rustig en geef je kind de tijd.
2. Maak zinnen niet af voor je kind.
3. Houd natuurlijk oogcontact.
4. Praat zelf rustig en met pauzes.
5. Reageer op wat je kind vertelt, niet op het stotteren.
6. Vermijd zinnen als ‘haal adem’ of ‘praat rustig’.
7. Geef je kind ruimte om uit te praten.
8. Bespreek zorgen met een logopedist.

Luister rustig en geef je kind de tijd.

Luister rustig wanneer je kind iets vertelt en geef het de tijd om de woorden te vinden. Maak de zin niet af en onderbreek niet, ook niet wanneer je denkt te weten wat je kind wil zeggen. Houd op een ontspannen manier oogcontact en laat merken dat je aandacht hebt voor het verhaal, niet voor hoe vloeiend het wordt verteld. Zo ervaart je kind minder druk en voelt het zich gehoord.

Maak zinnen niet af voor je kind.

Maak zinnen niet af voor je kind, ook niet wanneer je denkt te weten wat het wil zeggen. Geef je kind rustig de tijd om de woorden zelf te vinden en laat merken dat je aandacht hebt voor de boodschap. Zo voelt het zich gehoord en krijgt het minder druk om snel te praten. Kijk je kind vriendelijk aan en reageer op wat het vertelt, in plaats van op hoe soepel het spreekt.

Houd natuurlijk oogcontact.

Houd tijdens het praten op een natuurlijke manier oogcontact met je kind. Zo laat je merken dat je aandacht hebt voor wat het vertelt, niet voor hoe vloeiend het spreekt. Kijk ontspannen en vriendelijk, zonder je kind aan te staren of oogcontact af te dwingen. Dat kan helpen om het gesprek prettig en vertrouwd te houden.

Praat zelf rustig en met pauzes.

Praat zelf rustig en neem af en toe een korte pauze. Zo geef je je kind de tijd om het gesprek te volgen en te reageren, zonder dat het zich gehaast hoeft te voelen. Het gaat niet om overdreven langzaam praten, maar om een ontspannen spreektempo. Geef je kind ook rustig de ruimte om uit te praten en luister vooral naar wat het wil vertellen.

Reageer op wat je kind vertelt, niet op het stotteren.

Reageer vooral op wat je kind vertelt, en niet op hoe het praat. Luister rustig, houd oogcontact en laat je kind de tijd nemen om de zin af te maken. Zo merkt je kind dat de boodschap belangrijker is dan het stotteren en voelt het minder druk om vloeiend te spreken. **Vermijd onderbreken of woorden invullen**; reageer gewoon op het verhaal of stel een vraag over wat je hebt gehoord.

Vermijd zinnen als ‘haal adem’ of ‘praat rustig’.

Vermijd opmerkingen als ‘haal adem’ of ‘praat rustig’ wanneer je kind stottert. Zulke goedbedoelde aanwijzingen kunnen extra druk geven en het kind het gevoel geven dat het verkeerd praat. Luister rustig, kijk je kind aan en geef het de tijd om uit te spreken. Zo laat je merken dat je vooral geïnteresseerd bent in wat het te vertellen heeft.

Geef je kind ruimte om uit te praten.

Geef je kind de ruimte om uit te praten, ook als het even stokt of woorden herhaalt. Luister rustig, maak oogcontact en wacht tot je kind klaar is met vertellen. Vul zinnen niet aan en maak de woorden niet af: zo voelt je kind dat de boodschap belangrijker is dan hoe vlot die eruit komt.

Bespreek zorgen met een logopedist.

Maak je je zorgen over het stotteren van je kind? Bespreek dit dan met een logopedist. Die kan luisteren naar hoe je kind praat, jullie vragen beantwoorden en beoordelen of begeleiding passend is. Je hoeft niet te wachten tot het stotteren erger wordt: een gesprek kan al duidelijkheid en praktische tips geven voor thuis.